Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt tại nhà chỉ trong 1 phút

Nhiều người chỉ phát hiện mình hoặc con bị bàn chân bẹt khi đã xuất hiện các triệu chứng như đau gót chân, mỏi bàn chân hoặc đau đầu gối kéo dài. Trong khi đó, chỉ với vài phút quan sát tại nhà, bạn hoàn toàn có thể nhận biết những dấu hiệu ban đầu của bàn chân bẹt để chủ động theo dõi và có hướng chăm sóc phù hợp. Trong bài viết này, STEPS sẽ hướng dẫn bạn cách nhận biết dấu hiệu bàn chân bẹt tại nhà một cách đơn giản, dễ thực hiện. 

Vì sao cần phát hiện sớm dấu hiệu bàn chân bẹt? 

Nhiều người thường chỉ quan tâm đến bàn chân khi xuất hiện cảm giác đau. Tuy nhiên, đến thời điểm đó, những thay đổi về cấu trúc có thể đã diễn ra trong nhiều năm. Việc nhận biết dấu hiệu bàn chân bẹt từ sớm không chỉ giúp bảo vệ đôi chân mà còn góp phần duy trì sức khỏe của toàn bộ hệ xương khớp.

• Hạn chế các cơn đau kéo dài: Một trong những biểu hiện phổ biến nhất của bàn chân bẹt là cảm giác đau hoặc mỏi sau khi đứng lâu và đi bộ nhiều. Ban đầu, cảm giác này chỉ xuất hiện vào cuối ngày. Sau đó thời gian đau có thể kéo dài hơn và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Khi phát hiện sớm, bạn sẽ có cơ hội điều chỉnh thói quen vận động, lựa chọn giày phù hợp hoặc sử dụng các giải pháp hỗ trợ để giảm áp lực lên bàn chân.
• Giảm nguy cơ ảnh hưởng đến đầu gối và cột sống: Đôi bàn chân chính là nền móng của cơ thể. Nếu nền móng mất cân bằng, toàn bộ chuỗi vận động phía trên cũng sẽ thay đổi theo. Đó là lý do nhiều người đau đầu gối trong thời gian dài nhưng nguyên nhân thực sự lại đến từ cấu trúc bàn chân. Việc phát hiện sớm giúp hạn chế tình trạng sai lệch trục cơ thể, từ đó giảm áp lực lên mắt cá chân, đầu gối, hông và cột sống. 

Đọc thêm bài viết: Bàn chân bẹt ảnh hưởng đến đầu gối và cột sống như thế nào?. 

• Hỗ trợ trẻ phát triển dáng đi đúng:  Ở trẻ nhỏ, mỗi giai đoạn phát triển đều rất quan trọng. Một đôi bàn chân khỏe mạnh giúp trẻ chạy nhảy linh hoạt, giữ thăng bằng tốt hơn và tham gia các hoạt động thể chất một cách tự tin. Nếu trẻ có dấu hiệu bàn chân bẹt và được theo dõi từ sớm, cha mẹ sẽ yên tâm hơn trong việc đồng hành cùng sự phát triển của con.
• Nâng cao chất lượng cuộc sống: Khi đôi bàn chân hoạt động hiệu quả, mỗi bước đi đều trở nên nhẹ nhàng hơn.Bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn khi đi làm, đi chơi, tập thể dục hay tham gia các môn thể thao yêu thích. Đó cũng là lý do việc dành ra chỉ một phút để kiểm tra bàn chân có thể mang lại giá trị lâu dài cho sức khỏe của chính bạn và cả gia đình.

Hướng dẫn nhận biết bàn chân bẹt tại nhà chỉ trong 1 phút 

Nếu bạn đang băn khoăn liệu mình hoặc người thân có dấu hiệu bàn chân bẹt hay không, hãy thử thực hiện những cách kiểm tra dưới đây. Đây đều là những phương pháp đơn giản, không cần dụng cụ chuyên dụng và chỉ mất khoảng một phút để thực hiện.

Mặc dù không thể thay thế việc đánh giá bằng thiết bị chuyên môn, nhưng các bước kiểm tra này sẽ giúp bạn có cái nhìn ban đầu về tình trạng vòm bàn chân và biết khi nào nên tìm đến chuyên gia để được tư vấn.

Cách 1: Kiểm tra dấu chân ướt 

Kiểm tra dấu chân ướt là một trong những phương pháp đơn giản và dễ thực hiện nhất để nhận biết dấu hiệu bàn chân bẹt tại nhà. Chỉ cần dành khoảng một phút, bạn đã có thể quan sát sơ bộ hình dạng vòm bàn chân mà không cần sử dụng bất kỳ thiết bị chuyên dụng nào. 

Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ

Trước tiên, bạn hãy chuẩn bị một tờ giấy trắng khổ A4, một tấm bìa carton hoặc một mặt sàn khô có màu sáng để dễ quan sát dấu chân. Bên cạnh đó, bạn cần chuẩn bị thêm một ít nước sạch hoặc một chiếc khăn ướt để làm ẩm lòng bàn chân.

Bạn nên chọn một mặt phẳng cứng và bằng phẳng để kết quả kiểm tra được chính xác hơn. Những bề mặt mềm như thảm hoặc nệm sẽ làm thay đổi áp lực của bàn chân và có thể khiến kết quả bị sai lệch.

Bước 2: Làm ướt lòng bàn chân

Sau khi đã chuẩn bị xong, bạn hãy làm ướt đều toàn bộ lòng bàn chân. Lượng nước chỉ cần vừa đủ để tạo dấu chân rõ nét trên giấy.

Bạn không nên để bàn chân quá ướt vì nước có thể lan ra xung quanh, khiến dấu chân bị nhòe và khó quan sát. Nếu sử dụng khăn ướt, bạn chỉ cần lau nhẹ để lòng bàn chân đủ ẩm là được.

Bước 3: Đặt chân xuống giấy

Bạn hãy đặt bàn chân lên tờ giấy và đứng ở tư thế tự nhiên trong khoảng 3 - 5 giây. Trong quá trình thực hiện, bạn nên đứng thẳng, mắt nhìn về phía trước và phân bổ trọng lượng cơ thể đều lên cả hai chân.

Bạn không nên cố gắng nhón chân, co các ngón chân hoặc dồn trọng lượng sang một bên vì những hành động này có thể làm thay đổi hình dạng của dấu chân và ảnh hưởng đến kết quả kiểm tra.

Sau vài giây, bạn nhẹ nhàng bước ra khỏi tờ giấy để quan sát dấu chân vừa in.

Bước 4: Quan sát dấu chân

Khi nhìn vào dấu chân, bạn hãy tập trung quan sát phần giữa của lòng bàn chân vì đây là khu vực phản ánh rõ nhất tình trạng của vòm chân.

• Nếu phần giữa bàn chân chỉ in một dải hẹp nối giữa gót chân và phần trước bàn chân thì nhiều khả năng bạn đang sở hữu vòm chân bình thường.
• Nếu khoảng lõm ở giữa nhỏ hơn bình thường hoặc gần như biến mất hoàn toàn, đồng thời gần như toàn bộ lòng bàn chân đều in rõ trên giấy thì đây có thể là dấu hiệu của bàn chân bẹt.

Trong trường hợp bạn nhận thấy dấu chân của hai bàn chân có sự khác biệt rõ rệt, chẳng hạn một bên có vòm chân bình thường nhưng bên còn lại gần như phẳng hoàn toàn, bạn cũng nên theo dõi kỹ hơn vì một số người chỉ gặp tình trạng bàn chân bẹt ở một bên.

Mẹo nhỏ: Bạn nên kiểm tra cả hai bàn chân vì có nhiều trường hợp chỉ một bên bị ảnh hưởng nhiều hơn.

Cách 2: Quan sát hình dáng bàn chân khi đứng 

Ngoài phương pháp kiểm tra dấu chân ướt, bạn cũng có thể nhận biết dấu hiệu bàn chân bẹt bằng cách quan sát trực tiếp hình dáng của bàn chân khi đứng. Đây là phương pháp khá đơn giản nhưng lại giúp bạn đánh giá được khả năng nâng đỡ của vòm bàn chân khi cơ thể chịu toàn bộ trọng lượng. 

Bước 1: Đứng ở tư thế tự nhiên

Trước tiên, bạn hãy tháo giày và tất để có thể quan sát rõ hình dạng của bàn chân. Sau đó, hãy đứng trên một mặt phẳng cứng như nền gạch hoặc sàn nhà và giữ cơ thể ở tư thế thoải mái.

Trong quá trình kiểm tra, bạn nên đứng thẳng, mắt nhìn về phía trước và phân bổ trọng lượng cơ thể đều lên cả hai chân. Bạn không nên nghiêng người hoặc dồn lực sang một bên vì điều này có thể làm thay đổi hình dạng của vòm chân.

Bước 2: Quan sát phần vòm ở mặt trong bàn chân

Khi đã đứng đúng tư thế, bạn hãy cúi xuống quan sát phần mặt trong của hai bàn chân hoặc nhờ người thân chụp ảnh từ góc ngang để dễ nhìn hơn.

• Nếu bạn nhìn thấy một khoảng cong rõ ràng giữa gót chân và phần trước bàn chân thì đây là dấu hiệu cho thấy vòm chân vẫn đang hoạt động bình thường.
• Ngược lại, nếu khoảng cong này rất nhỏ hoặc gần như không còn, đồng thời gần như toàn bộ lòng bàn chân đều tiếp xúc với mặt sàn thì bạn nên lưu ý vì đây có thể là dấu hiệu của bàn chân bẹt.

Bạn cũng nên quan sát cả hai bàn chân thay vì chỉ kiểm tra một bên. Trong thực tế, không ít trường hợp một bàn chân bị bẹt nhiều hơn bàn chân còn lại.

Bước 3: Quan sát từ phía sau

Sau khi quan sát từ bên hông, bạn hãy tiếp tục nhìn bàn chân từ phía sau. Nếu có người hỗ trợ, bạn có thể nhờ họ chụp một bức ảnh hoặc quay một đoạn video ngắn để dễ đánh giá hơn.

Ở bàn chân bình thường, gót chân sẽ gần như nằm trên một đường thẳng với cẳng chân. Trong khi đó, người có bàn chân bẹt thường có hiện tượng gót chân nghiêng vào trong nhiều hơn. Hiện tượng này còn được gọi là gót chân đổ trong và là một dấu hiệu khá phổ biến của bàn chân bẹt.

Nếu quan sát kỹ, bạn cũng có thể thấy mắt cá chân phía trong nhô ra nhiều hơn so với người có bàn chân bình thường.

Bước 4: So sánh hai bàn chân

Sau khi hoàn thành các bước trên, bạn hãy dành vài phút để so sánh hình dạng của hai bàn chân.

Nếu cả hai bàn chân đều có vòm chân thấp, khả năng bạn bị bàn chân bẹt sẽ cao hơn. Trong trường hợp chỉ một bên có dấu hiệu bất thường, bạn cũng không nên chủ quan vì điều này vẫn có thể ảnh hưởng đến dáng đi và khả năng phân bổ trọng lượng của cơ thể.

Lưu ý khi quan sát

Kết quả quan sát sẽ chính xác nhất khi bạn đứng trên mặt phẳng cứng và giữ tư thế tự nhiên. Bạn không nên đánh giá bàn chân khi đang ngồi hoặc khi vừa nhấc chân lên vì lúc này vòm chân chưa chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể.

Cách 3: Kiểm tra độ mòn đế giày 

Đôi giày bạn mang hằng ngày không chỉ giúp bảo vệ bàn chân mà còn phản ánh khá rõ cách cơ thể phân bổ trọng lượng khi di chuyển. Chính vì vậy, việc quan sát độ mòn của đế giày là một cách đơn giản để nhận biết những bất thường trong dáng đi và cấu trúc bàn chân. 

Bước 1: Chọn đúng đôi giày để kiểm tra

Bạn nên sử dụng đôi giày mà mình mang thường xuyên nhất, chẳng hạn như giày đi làm, giày đi học hoặc giày thể thao. Những đôi giày chỉ mang vài lần sẽ chưa có đủ dấu hiệu mòn để phản ánh chính xác cách bạn bước đi.

Bước 2: Quan sát phần đế giày

Đặt đôi giày lên mặt bàn hoặc nền nhà có đủ ánh sáng rồi quan sát toàn bộ phần đế. Bạn nên chú ý đến ba vị trí chính gồm phần gót chân, phần giữa bàn chân và phần trước bàn chân.

Ở người có bàn chân bình thường, các vị trí này thường mòn khá đồng đều theo thời gian. Nếu bạn nhận thấy mép trong của đế giày bị mòn rõ rệt hơn các khu vực còn lại thì đây có thể là dấu hiệu cho thấy bàn chân đang đổ vào trong khi bước đi. Tình trạng này thường gặp ở người có bàn chân bẹt hoặc người có vòm chân thấp.

Bước 3: So sánh giữa hai chiếc giày

Sau khi quan sát từng chiếc giày, bạn hãy đặt hai chiếc cạnh nhau để so sánh.

• Nếu cả hai chiếc đều có dấu hiệu mòn ở cùng một vị trí thì khả năng cao nguyên nhân xuất phát từ cấu trúc bàn chân.
• Ngược lại, nếu chỉ có một chiếc giày bị mòn bất thường, bạn nên kết hợp thêm với các phương pháp kiểm tra khác để có đánh giá chính xác hơn.

Những trường hợp có thể làm sai lệch kết quả

Độ mòn của đế giày còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như chất liệu đế, loại giày, địa hình di chuyển hoặc thói quen vận động.

Ví dụ, những người thường xuyên lái xe hoặc leo cầu thang nhiều cũng có thể khiến đế giày mòn không đều. Vì vậy, bạn không nên chỉ dựa vào dấu hiệu này để kết luận mình bị bàn chân bẹt mà cần kết hợp với các phương pháp kiểm tra khác.

Cách 4: Quan sát dáng đi và tư thế đứng 

Dáng đi và tư thế đứng phản ánh khá rõ cách bàn chân nâng đỡ toàn bộ cơ thể trong quá trình vận động. Khi vòm bàn chân bị hạ thấp, trọng lượng cơ thể sẽ không còn được phân bổ đều như bình thường. Theo thời gian, sự thay đổi này có thể khiến dáng đi trở nên khác biệt mà nhiều người lại không hề nhận ra.

Bạn hoàn toàn có thể tự kiểm tra tại nhà bằng cách quan sát hoặc nhờ người thân hỗ trợ quay video khi đi bộ.

Bước 1: Đi bộ trên mặt phẳng

Trước tiên, bạn hãy chọn một đoạn đường bằng phẳng có chiều dài khoảng 10 đến 20 mét. Sau đó, hãy đi bộ với tốc độ bình thường như trong sinh hoạt hằng ngày.

Trong quá trình di chuyển, bạn không nên cố gắng điều chỉnh dáng đi vì điều đó sẽ làm kết quả quan sát không còn chính xác. Nếu có thể, hãy nhờ người thân quay video từ phía trước, phía sau và hai bên để dễ dàng đánh giá hơn.

Bước 2: Quan sát chuyển động của bàn chân

Sau khi xem lại video, bạn hãy chú ý đến hướng chuyển động của hai bàn chân trong mỗi bước đi.

Ở người có bàn chân bình thường, bàn chân sẽ tiếp đất tương đối cân bằng và hướng thẳng về phía trước. Trong khi đó, người có bàn chân bẹt thường có xu hướng để bàn chân xoay nhẹ vào trong. Hiện tượng này khiến trọng lượng cơ thể dồn nhiều vào mép trong của bàn chân và làm giảm khả năng giữ thăng bằng.

Nếu bạn nhận thấy hai bàn chân đều có xu hướng đổ vào trong mỗi khi bước đi thì đây là một dấu hiệu cần được lưu ý.

Bước 3: Quan sát đầu gối và mắt cá chân

Tiếp theo, hãy quan sát chuyển động của đầu gối và mắt cá chân trong khi đi bộ.

Khi vòm bàn chân không còn nâng đỡ tốt, mắt cá chân thường sẽ nghiêng vào trong nhiều hơn. Điều này khiến đầu gối cũng có xu hướng chụm vào nhau thay vì giữ thẳng trên cùng một trục.

Sự thay đổi này có thể diễn ra rất chậm nên nhiều người không nhận ra cho đến khi xuất hiện các triệu chứng đau đầu gối hoặc đau vùng hông.

Bước 4: Tự cảm nhận sau khi đi bộ

Sau khi đi bộ khoảng 15 đến 20 phút, bạn hãy dành vài phút để lắng nghe cơ thể mình. Hãy tự đặt ra những câu hỏi sau.

• Bạn có cảm thấy gan bàn chân đau hoặc nóng rát không?
• Bạn có bị mỏi chân nhanh hơn những người đi cùng không?
• Bạn có cảm giác đau gót chân khi vừa dừng lại hoặc sau khi nghỉ ngơi không?
• Bạn có thường xuyên bị đau đầu gối sau khi đi bộ quãng đường dài không?

Nếu câu trả lời là "Có" ở nhiều câu hỏi trên, bạn nên cân nhắc đến cơ sở có chuyên môn để được đánh giá kỹ hơn về cấu trúc bàn chân.

Nhận biết dấu hiệu bàn chân bẹt tại nhà chỉ mất vài phút nhưng có thể giúp bạn phát hiện sớm những bất thường trong cấu trúc bàn chân. Nếu bạn thường xuyên đau bàn chân, đau gót chân, nhanh mỏi khi đi bộ hoặc nghi ngờ mình hay người thân có dấu hiệu bàn chân bẹt, đừng chủ quan và nên kiểm tra sớm để có hướng hỗ trợ phù hợp. 

Tại STEPS, khách hàng sẽ được kiểm tra bàn chân bằng công nghệ quét bàn chân 3D hiện đại để đánh giá chiều cao vòm chân, sự phân bố áp lực và dáng đi. Dựa trên kết quả phân tích, đội ngũ tư vấn sẽ đề xuất các giải pháp phù hợp như lựa chọn giày sức khỏe, lót giày hỗ trợ vòm chân hoặc hướng dẫn các bài tập giúp cải thiện khả năng vận động.